7 marca 1936 r., łamiąc postanowienia traktatu wersalskiego, jednostki Wehrmachtu wkroczyły do zdemilitaryzowanej Nadrenii. Według traktatowego zapisu sygnowanego przez przedstawicieli Niemiec 28 czerwca 1919 r. na wspomnianym obszarze zakazano stacjonowania niemieckich wojsk oraz wznoszenia fortecznej infrastruktury.
Wspomniane postanowienie miało dodatkowo zabezpieczać francuskie, luksemburskie i belgijskie granice w przypadku ewentualnej zbrojnej agresji ze strony Niemiec. Gwarantem zachowania zdemilitaryzowanego statusu Nadrenii były stacjonujące na jej obszarze (do 1930 r.) oddziały francuskie, a także ponowna akceptacja tego stanu rzeczy w również podpisanym przez przedstawicielstwo Republiki Weimarskiej traktacie z Locarno (16 października 1925).
Początkowo Hitler zamierzał zaryzykować remilitaryzacje Nadrenii w 1937 r. z racji wciąż jeszcze niedostatecznej gotowości niemieckich sił zbrojnych. Przychylne sygnały ze strony przede wszystkim dyplomacji brytyjskiej skłoniły go do przyspieszenia tego zamierzenia. Decyzja o podjęciu remilitaryzacji została podjęta już na początku 1936 r., a przygotowania do niej wdrożone w miesiącu kolejnym.
W przypadku podjęcia zbrojnej odpowiedzi ze strony armii francuskiej niemieckie jednostki zamierzano niezwłocznie z Nadrenii wycofać. Omal do takiej sytuacji nie doszło, jako że gen. Maurice Gamelin nalegał na władze w Paryżu na przeciwstawienie się niemieckiej inicjatywie. Niestety bezskutecznie, co według powojennych stwierdzeń gen. Franza Guderiana doprowadziłoby wówczas do upadku nazistowskiego reżimu.
W wygłoszonym w dniu remilitaryzacji Nadrenii przemówieniu w Reichstagu Hitler stwierdził: „Wierzę, że trwająca od trzech lat walka Niemiec o równe prawa może w dniu dzisiejszym zostać uznana za zakończoną”. Bierność głównych gwarantów ówczesnego ładu politycznego w Europie – tj. Francji i Wielkiej Brytanii – w obliczu tak spektakularnego zakwestionowania postanowień konferencji wersalskiej, ośmieliła bowiem lidera III Rzeszy ku dalszym, agresywnym inicjatywom.
Przemysław Mazur
Tekst powstał we współpracy z Instytutem Strat Wojennych.