
22 grudnia 1941 r. w Waszyngtonie rozpoczęła się konferencja (określana w historiografii mianem Konferencji Arkadia) z udziałem prezydenta Stanów Zjednoczonych Franklina D. Roosevelta i premiera Wielkiej Brytanii Winstona Churchilla w zamiarze omówienia wspólnych celów wojennych.
Było to pierwsze spotkanie obu przywódców po japońskim ataku na bazę amerykańskiej Floty Pacyfiku w Pearl Harbor (7 grudnia 1941) i tym samym oficjalnego włączenia się Stanów Zjednoczonych do II wojny światowej. Ustalono wówczas powołanie wspólnego dla obu armii szefa sztabu oraz zadeklarowano nie podejmowanie rozmów z III Rzeszą o separatystycznym pokoju przez żadną ze stron konferujących. Pokonanie Niemców jako najsilniejszego ogniwa tzw. Paktu Trzech (tj. sojuszu właśnie III Rzeszy, Cesarstwa Japonii i Królestwa Włoch) uznano za priorytet dalszych działań. Omówiono ponadto ewentualne kierunki uderzeń wymierzonych w państwa Osi, co z czasem doczekało się realizacji zarówno w północnej Afryce (7/8 listopada 1942), jak również na Sycylii (10 lipca 1943) oraz w Normandii (6 czerwca 1944).
Mimo, że Cesarstwo Japonii swoje największe sukcesy miało dopiero przed sobą (szczególnie dotkliwa dla Imperium Brytyjskiego kapitulacja Singapuru 15 lutego 1942 r.; opanowanie dotąd zarządzanych przez Stany Zjednoczone Filipin 6 maja 1942 r.) to jednak anglosascy sprzymierzeńcy nie omieszkali podjąć rozmów dotyczących kształtu ładu powojennego. Tym bardziej, że potencjał wytwórczy Stanów Zjednoczonych oraz determinacja, którą Brytyjczycy wykazali się zarówno w trakcie obrony swojego macierzystego terytorium jak i podczas zmagań z włoską agresją na terenie ich północnoafrykańskich kolonii, pozwalała z optymizmem spoglądać w przyszłość. Toteż w trakcie konferencji omówiono także założenia funkcjonowania Organizacji Narodów Zjednoczonych, nowej inicjatywy zbiorowej współpracy międzynarodowej, która zastąpić miała Ligę Narodów.
Pod tym względem nie tracono zresztą czasu, jako że już 1 stycznia 1942 r. (czyli jeszcze w trakcie trwania konferencji) także w Waszyngtonie przedstawiciele 26 państw krzepnącej koalicji antyhitlerowskiej (w tym także Rzeczpospolitej) podpisali wspólną Deklaracje Narodów Zjednoczonych, która stała się zaczątkiem tej organizacji. Konferencja zakończyła się 14 stycznia 1942 r.
Przemysław Mazur
Tekst powstał we współpracy z Instytutem Strat Wojennych.
